Nowotwory dzieli się na łagodne i złośliwe. Jest to podział bardzo ogólny. Im bardziej zróżnicowana tkanka nowotworowa, tym samym podobna do prawidłowej, tym nowotwór jest mniej złośliwy. Łagodne rosną powoli, nie naciekają na okoliczne tkanki, nie wnikają w naczynia, nie powodują przerzutów ani wznowy. Swoją budową przypominają zdrowe tkanki. Często przebiegają bezobjawowo. Rokują dobrze jeśli chodzi o leczenie i dalsze życie chorego.

Nowotwory złośliwe mają odwrotne cechy: rosną szybko, wnikają do naczyń, naciekają na tkanki, dają przerzuty i wznowy. Przebieg zaawansowanego stadium choroby jest bardzo ciężki

 Zaadaptowano z: “Podstawy patomorfologii” pod red. J. Groniowskiego i S. Krusia, Warszawa 1991

Przerzuty

Komórki nowotworów złośliwych wnikają do naczyń krwionośnych i limfatycznych oraz rozprzestrzeniają się pomiędzy zdrowymi komórkami. Z krwią i limfą docierają w organizmie do miejsc odległych od pierwotnego ogniska. Nowotworowe komórki zagnieżdżają się w różnych narządach. Jeśli trafią na sprzyjające warunki, zaczynają się mnożyć i formują nowy guz nowotworowy. To właśnie jest przerzut.

Nowotwory miejscowo złośliwe

Są to nowotwory, które posiadają niektóre cechy nowotworów złośliwych, ale nie dają przerzutów. Nazywa się je także nowotworami pośrednimi lub półzłośliwymi. Istnienie nowotworów tego typu świadczy o tym, że granica między nowotworami niezłośliwymi a złośliwymi nie zawsze jest wyraźna. Takie cechy posiada rak podstawnokomórkowy skóry albo włókniak powięziowy czy guz mieszany ślinianek. Nowotwory te cechuje duża skłonność do nawrotów.

Stany przedrakowe

Stan przedrakowy to taka zmiana chorobowa, z której częściej niż w przypadku innych zmian chorobowych rozwija się rak.

W medycynie znana jest duża liczba takich przypadków. Przykładem może być polipowatość rodzinna jelita grubego, rogowacenie starcze skóry, skóra żółta pergaminowa, przewlekły zanikowy nieżyt żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, niektóre postacie nadżerki szyjki macicy, zwyrodnienie gruczołowe sutka i wiele innych. Oglądając pod mikroskopem preparaty histologiczne wycinków, stwierdza się zawsze charakterystyczne dla stanu przedrakowego cechy, polegające na opóźnionym i nieprawidłowym różnicowaniu komórek. Stanów przedrakowych nie wolno lekceważyć. Wymagają odpowiedniego leczenia i stałej kontroli lekarskiej.

Rak przedinwazyjny

Jest to rozrost komórek, które mają cechy nowotworu złośliwego, ograniczony tylko i wyłącznie do warstwy nabłonka. Inne powszechnie używane nazwy to rak śródnabłonkowy lub in situ (czyli: w pierwotnym położeniu).

Nie jest możliwe rozróżnienie raka przedinwazyjnego od stanu przedrakowego “na oko”, bez mikroskopu. Dlatego wykonanie odpowiednich badań jest koniecznością. Rak przedinwazyjny nie daje przerzutów. Jest całkowicie wyleczalny. Natomiast nieleczony z czasem czasu przechodzi zawsze w raka inwazyjnego, który cechuje się pełną złośliwością.

Klasyfikacja TNM

Klasyfikacja TNM jest jednolitym systemem stosowanym przez lekarzy na całym świecie, służącym określeniu rozległości nowotworu w obrębie tkanek i narządów. Składa się z trzech elementów:

• T (tumor) - guz w umiejscowieniu pierwotnym
• N (nodulus) - ocena stanu węzłów chłonnych
• M (metastases) - przerzuty odległe.

Liczby dodawane do litery T oznaczają wielkość guza. Liczby dodawane do litery N oznaczają stopień zajęcia węzłów chłonnych. W odniesieniu do litery M używa się dwóch oznaczeń: M0 - brak przerzutów i M1 - odległe przerzuty.

Ze względu na uwarunkowania anatomiczne każdy nowotwór złośliwy posiada swoją własną skalę TNM i tak na przykład N2 w raku pęcherza nie oznacza tego samego co N2 w raku sutka.